Προστασία από Ψείρες

Προστασία από Ψείρες

Ψείρες τριχωτού κεφαλής

Οι ψείρες του τριχωτού της κεφαλής είναι μικρά έντομα, με μέγεθος ελαφρά μικρότερο από την κεφαλή μιας καρφίτσας (σε κατάσταση νηστείας). Η εμφάνισή τους είναι συνηθισμένο φαινόμενο μεταξύ των παιδιών που πηγαίνουν σχολείο ή παιδικό σταθμό και δεν σχετίζεται με την καθαριότητα του σπιτιού ή των μαλλιών. Δεν  μεταφέρουν κάποια ασθένεια και η καταπολέμησή τους μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικά ακολουθώντας έγκαιρα και με προσοχή ορισμένα απλά μέτρα αντιμετώπισης. Σημειώνεται ότι, εκτός από τις ψείρες του κεφαλιού, υπάρχουν και οι ψείρες του σώματος και του εφηβαίου, οι οποίες όμως δεν είναι συχνές στα παιδιά.

Οι ψείρες γεννάνε τα αυγά τους πάνω στην τρίχα πολύ κοντά στο δέρμα του κεφαλιού. Μετά από περίπου μία εβδομάδα τα αυγά εκκολάπτονται και η νέα ψείρα εγκαταλείπει το αυγό, αφήνοντας ένα άδειο κέλυφος άσπρου γυαλιστερού χρώματος που λέγεται κόνιδα (συχνά συγχέεται με την πιτυρίδα). Οι ψείρες, παρόλο που δεν έχουν την ικανότητα να πετάνε, μεταφέρονται εύκολα από παιδί σε παιδί μέσω της στενής επαφής, κυρίως όταν τα κεφάλια τους έρχονται σε άμεση επαφή το ένα με το άλλο. Η κοινή χρήση αντικειμένων όπως καπέλα, χτένες, μαξιλάρια μπορεί να συμβάλλουν ώστε οι ψείρες να μεταδίδονται ευκολότερα μεταξύ των παιδιών.

Σημάδια που μπορούν να οδηγήσουν το γονιό στην υποψία ότι το παιδί του μπορεί να έχει ψείρες είναι:

  • Φαγούρα ή ερεθισμός στο κεφάλι, κυρίως πίσω από τα αυτιά και στο πίσω μέρος του κεφαλιού (η φαγούρα δεν είναι πάντα το πρώτο σύμπτωμα ενώ μπορεί και να απουσιάζει).
  • Εντοπισμός κόνιδας (δεν υποδηλώνει πάντα ενεργό μόλυνση).
  • Παρουσία μαύρων κόκκων στο μαξιλάρι (είναι τα απόβλητα της ψείρας).

Εάν οι γονείς εντοπίσουν κάτι από τα παραπάνω ή παρουσιαστούν κρούσματα στο άμεσο περιβάλλον του παιδιού (οικογένεια, σχολείο), οφείλουν να ελέγξουν σχολαστικά τα μαλλιά και το δέρμα του κεφαλιού των παιδιών. Χρειάζεται προσεκτικό χτένισμα με ειδική μεταλλική χτένα (ψειρόχτενο), αφού προηγουμένως τα μαλλιά έχουν βραχεί καλά. Το χτένισμα των μαλλιών όλου του κεφαλιού προτείνεται να γίνεται τμηματικά, σε συνθήκες καλού φωτισμού και πάνω από μια ανοιχτόχρωμη επιφάνεια (χαρτί, πετσέτα, νιπτήρας) προκειμένου να είναι ευκολότερος ο εντοπισμός των αυγών ή της ψείρας στο κεφάλι, στη χτένα ή στη λευκή επιφάνεια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η θεραπεία θα πρέπει να ακολουθείται, σε συνεννόηση με τον παιδίατρο ή τον δερματολόγο, μόνο αν βρεθεί ενεργός πάθηση, δηλ. ζωντανές ψείρες ή εκκολαπτόμενα αυγά. Αυγά που βρίσκονται κολλημένα στη τρίχα και σε απόσταση πάνω από 1,5 εκατοστό από το δέρμα (κόνιδες), έχουν ήδη εκκολαφθεί και δεν δηλώνουν ενεργή μόλυνση.

Εάν διαπιστώσετε ότι υπάρχουν ψείρες στα μαλλιά του παιδιού σας, υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι αντιμετώπισης:

  • Η απομάκρυνση των ψειρών και των αυγών με τη σχολιαστική χρήση ειδικής μεταλλικής χτένας σε βρεγμένα μαλλιά (μετά τη χρήση μαλακτικής κρέμας), με συχνότητα 2-3 φορές εβδομαδιαίως για διάστημα περίπου 2 εβδομάδων.
  • Η χρήση ειδικών σαμπουάν, λοσιόν ή φαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν ουσίες που σκοτώνουν τις ψείρες και είναι εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ. Πολλοί γονείς χρησιμοποιούν διάφορα φυτικά έλαια ή αποστάγματα για την καταπολέμηση τωνψειρών, αλλά η αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων είναι αμφίβολη.

Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται πετρέλαιο ή άλλα παρόμοια υλικά, που είναι εξαιρετικά επικίνδυνα._

Πρακτικές οδηγίες αντιμετώπισης

  • Για παιδιά <2 ετών, συμβουλευτείτε τον παιδίατρο πριν χρησιμοποιήσετε κάποιο φαρμακευτικό προϊόν. Ορισμένα προϊόντα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μικρά παιδιά και οι γονείς πρέπει να διαβάζουν προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης που τα συνοδεύουν.
  • Εάν ένα παιδί εμφανίσει ψείρες, όλα τα μέλη της οικογένειας θα πρέπει να ελεγχθούν και όσα αντιμετωπίζουν παρόμοιο πρόβλημα πρέπει να λάβουν ταυτόχρονα θεραπεία.
  • Χρησιμοποιήστε προσεκτικά το σαμπουάν ή την ειδική λοσιόν σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης και για οποιαδήποτε απορία συμβουλευτείτε τον παιδίατρο ή τον δερματολόγο.
  • Επαναλάβατε τη θεραπεία άλλη μια φορά μετά από 7-10 ημέρες. Υπάρχει πιθανότητα οι ψείρες να μην αντιμετωπιστούν επιτυχώς μετά την θεραπεία, είτε γιατί αυτή δεν εφαρμόστηκε σωστά, είτε γιατί ενδέχεται οι ψείρες να έχουν αναπτύξει αντοχή στο συγκεκριμένο φάρμακο. Ζητείστε από τον δερματολόγο/παιδίατρο να σας  προτείνει κάποιο άλλο προϊόν και εφαρμόστε πάλι τις οδηγίες.
  • Ειδικά μεταλλικά χτενάκια θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση των αυγών που είναι κολλημένα στις τρίχες. Η διαδικασία θα πρέπει να επαναλαμβάνεται περιοδικά.
  • Απολυμάνετε σε οινόπνευμα (για μια ώρα) ή πλύνετε με ζεστό νερό και σαπούνι αντικείμενα όπως χτένες, βούρτσες κλπ.
  • Βάλτε στο πλυντήριο όλα τα ρούχα και τα σεντόνια που χρησιμοποίησε το παιδί τον τελευταίο καιρό πριν τη θεραπεία. Χρησιμοποιήστε πρόγραμμα με υψηλή θερμοκρασία (>60° C). Για ρούχα που δεν μπορούν να πλυθούν στο πλυντήριο (καπέλα, παλτά) χρησιμοποιήστε στεγνό καθάρισμα ή κλείστε τα καλά σε μια πλαστική  σακούλα για 2 εβδομάδες.
  • Μην εφαρμόζετε προληπτική φαρμακευτική θεραπεία σε άλλα μέλη της οικογένειας.
  • Εάν ένα παιδί έχει κολλήσει ψείρες, το υπερβολικό κόψιμο των μαλλιών του (πολύ κοντά) δεν έχει κανένα θεραπευτικό ή μελλοντικά προληπτικό αποτέλεσμα.

Οι γονείς οφείλουν να ελέγχουν τακτικά τα μαλλιά του παιδιού για πιθανή παρουσία ψειρών και ειδικά σε περίπτωση που αναφερθούν άλλα περιστατικά στο σχολείο του παιδιού. Παράλληλα, εάν το παιδί τους έχει εμφανίσει ψείρες θα πρέπει να ενημερώσουν σχετικά το σχολείο ή τον παιδικό σταθμό και εφόσον το παιδί λάβει την  κατάλληλη θεραπεία δεν υπάρχει λόγος να απέχει από το σχολείο.

Πηγές και πρόσθετες πληροφορίες
1) NHS, Department of Health, Birth to Five, 2009.
2) American Academy of Pediatrics. Head Lice: What Parents Need to Know. Διαθέσιμο στο:
www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/from-insects-animals/Pages/Signs-of
Lice.aspx
3) Raising Children Network (Australia). Lice. Διαθέσιμο στο:
www.raisingchildren.net.au/articles/lice.html
4) Canadian Paediatric Society. Head lice. Διαθέσιμο στο:
www.caringforkids.cps.ca/handouts/head_lice
5) The Nemours Foundation. Head lice. Διαθέσιμο στο:
www.kidshealth.org/parent/infections/common/head_ lice.html#cat20029